เพลงขับร้องประกอบดนตรี หมายถึง เพลงที่มีการขับร้องและมีดนตรีบรรเลงประกอบไปด้วย ในภาษานักดนตรี
เรียกเพลงขับร้องว่า "เพลงรับร้อง" เพราะใช้ดนตรีรับการขับร้อง หรือเรียกอีกอย่างว่า " การร้องส่ง" เพราะร้องแล้วส่งให้ดนตรีรับ
ลักษณะของเพลงที่นิยมนำมาขับร้องประกอบดนตรี ตามแบบของไทย จำแนกได้ดังนี้
เพลงตับ เป็นเพลงชุดที่นำเอาเพลงหลายเพลงมาบรรเลงติดต่อกัน มีอยู่ ๒ แบบ คือ
ตับเรื่อง มีความหมายแบ่งได้ ๒ ความหมายดังนี้ ๑.เพลงที่นำมาร้องและบรรเลงเพื่อขับกล่อม โดยบรรเลงติดต่อกัน มีบทร้องที่เป็นเรื่องเดียวกัน และดำเนินเรื่องไปโดยลำดับฟังแล้วรู้เรื่องราวโดยตลอดตั้งแต่ต้นจนจบ ส่วนทำนองเพลงจะเป็นคนละอัตราจังหวะ หรือคนละประเภทก็ได้ ๒.เพลงที่ร้องและบรรเลงประกอบการแสดงโขนและละครที่เป็นเรื่อง เป็นชุด หรือเป็นตอน ทั้งสองความหมายนี้หมายถึงตับเรื่อง ตัวอย่างของเพลงตับเรื่อง เช่น ตับนางลอย ตับพระลอ(ตับเจริญศรี) และตับนางซินเดอริลลา ตับนางลอยได้แก่เพลง ยานี เชิดฉิ่ง แขกต่อยหม้อ โล้ ช้าปี่ หรุ่ม ร่าย เต่าเห่ ตะลุ่มโปง ขวัญอ่อน กล่อมพญา พราหมณ์เก็บหัวแหวน แขกบรเทศ เชิดนอก ตับนางซินเดอริลลา ได้แก่เพลง วิลันดาโอด ฝรั่งจรกา ครอบจักรวาล ฝรั่งรำเท้า เวสสุกรรม หงส์ทอง ตับพระลอ(ตับเจริญศรี) ได้แก่เพลง เกริ่น ลาวเล็กตัดสร้อย ลาวเล่นน้ำ สาวกระตุกกี่ กระแตเล็ก ดอกไม้เหนือ ลาวเฉียง ลาวครวญ ลาวกระแช ตับเพลง หมายถึง เพลงที่นำมารวมร้องและบรรเลง จะต้องมีสำนวนทำนองสอดคล้องต้องกัน คือ มีเสียงขึ้นต้นเพลงคล้ายๆ กัน คือ สำเนียงคล้ายๆ กัน เป็นเพลงในอัตราจังหวะเดียวกัน เช่น เป็นสองชั้นเหมือนกัน หรือสามชั้นเหมือนกัน ส่วนบทร้องจะมีเนื้อเรื่องอย่างไร เรื่องเดียวกันหรือไม่ ไม่ถือเป็นสิ่งสำคัญ ตัวอย่างตับเพลง เช่น ตับลมพัดชายเขา ตับต้นเพลงฉิ่ง ตับลมพัดชายเขา ได้แก่เพลง ลมพัดชายเขา แขกมอญบางช้าง ลมหวน เหราเล่นน้ำ ตับต้นเพลงฉิ่ง ได้แก่เพลง ต้นเพลงฉิ่ง จระเข้หางยาว ตวงพระธาตุ นกขมิ้น เพลงออกภาษา เป็นเพลงที่นำเพลงสำเนียงภาษาต่างๆมารวมเป็นชุดเดียวกัน เช่น ไทย จีน เขมร ตะลุง,ลาว แขก มอญ พม่า ญวน ฝรั่ง
เพลงเกร็ด เป็นเพลงที่ใช้บรรเลงและขับร้องทั่วไป เพื่อความสนุกสนานจะชมความงามของหญิง ชมธรรมชาติ บรรยายความรัก เช่น ลาวดวงเดือน , ลาวคำหอม |